„Że pieniądze szczęścia nie dają.”

Pieniądze i szczęście: to skomplikowane

„Pieniądze szczęścia nie dają” — powtarzają głównie dwie grupy ludzi: ci, którzy je mają, i ci, którzy próbują się pocieszyć, że ich nie mają. W obu przypadkach ta sentencja więcej ukrywa, niż wyjaśnia.

Co naprawdę mówią badania

Przez lata cytowano badanie Kahnemana i Deatona z 2010 roku: szczęście rośnie z dochodem do ok. 75 000 dolarów rocznie, a potem się stabilizuje.

Ale w 2021 roku Matthew Killingsworth z Wharton School opublikował badanie na znacznie większej próbie, które pokazało coś innego: dobrobyt psychiczny rośnie proporcjonalnie do dochodu — i to znacznie powyżej tego progu. Bez wyraźnego sufitu.

W 2023 roku Killingsworth i Kahneman — we współpracy z Barbarą Mellers — opublikowali wspólną analizę. Wniosek? Dla większości ludzi pieniądze zwiększają szczęście na całym spektrum dochodu. Ale jest grupa głęboko nieszczęśliwych (ok. 15-20%), dla których pieniądze powyżej pewnego poziomu faktycznie przestają pomagać — bo ich nieszczęście ma inne źródła.

Brak pieniędzy = nieszczęście

Co jest bezsporne: brak pieniędzy powoduje stres, ogranicza wybory i niszczy relacje. Kiedy ktoś mówi „pieniądze szczęścia nie dają” komuś, kto nie może zapłacić rachunków, to nie mądrość — to brak empatii.

Ale same pieniądze nie wystarczą

Badania nad dobrobytem konsekwentnie pokazują, że najsilniejszymi predyktorami szczęścia są relacje z ludźmi, poczucie sensu i autonomia.

Ed Diener podsumował to tak: pieniądze są jak zdrowie. Gdy ich nie masz, ciągle o nich myślisz. Gdy je masz — pozwalają ci myśleć o czymś innym.

Co z tym zrobić

1. Traktuj pieniądze jako narzędzie, nie cel. Zarabiaj tyle, żeby nie musieć o nich ciągle myśleć.

2. Nie kupuj sentencji od ludzi, których sytuacja finansowa jest inna od twojej. „Pieniądze to nie wszystko” brzmi inaczej z każdej perspektywy.

Pieniądze szczęścia nie dają. Ale bardzo pomagają usunąć to, co szczęściu stoi na drodze.